Automatyzacja, AI i cyfryzacja. Na te kompetencje firmy mogą dostać wsparcie

​Firmy mogą w 2026 roku sfinansować rozwój kompetencji z zakresu automatyzacji, sztucznej inteligencji i cyfryzacji z kilku źródeł. Najważniejsze to projekty FENG, Krajowy Fundusz Szkoleniowy, Baza Usług Rozwojowych oraz bezpłatne programy publiczne. Wsparcie obejmuje szkolenia techniczne, kursy dla kadry zarządzającej i podnoszenie kwalifikacji cyfrowych. Poniżej wyjaśniamy, które kompetencje są finansowane i na jakich zasadach.

Spis treści

1. Dlaczego programy unijne finansują kompetencje, a nie tylko technologię?
2. Jakie kompetencje cyfrowe mogą zostać dofinansowane?
3. Z jakich źródeł sfinansować szkolenia z automatyzacji i AI?
4. Na jakich zasadach udzielana jest pomoc szkoleniowa?
5. Jak zaplanować projekt kompetencyjny w firmie?
6. Najczęściej zadawane pytania
7. Co zapamiętać

Dlaczego programy unijne finansują kompetencje, a nie tylko technologię?

Programy unijne finansują kompetencje, bo bez przeszkolonych ludzi nowa technologia nie przynosi zakładanych efektów. Robot przemysłowy wymaga operatora i programisty. System MES potrzebuje osób, które zinterpretują dane. Narzędzie AI wymaga pracowników rozumiejących jego ograniczenia i ryzyka.

Do tego dochodzi obowiązek prawny. Od 2 lutego 2025 roku obowiązuje artykuł 4 unijnego rozporządzenia o sztucznej inteligencji (AI Act). Wymaga on, aby firmy stosujące systemy AI zapewniły personelowi odpowiedni poziom kompetencji w tym zakresie. Szkolenia z AI przestały więc być wyłącznie inwestycją w rozwój, a stały się elementem zgodności z przepisami.

Jakie kompetencje cyfrowe mogą zostać dofinansowane?

Dofinansowanie mogą uzyskać kompetencje, które są bezpośrednio powiązane z rozwojem firmy lub realizowanym projektem. Instytucje nie finansują szkoleń „na wszelki wypadek”. Najczęściej wspierane obszary to:

• programowanie i obsługa robotów przemysłowych oraz cobotów,
• automatyka przemysłowa, w tym sterowniki PLC i systemy SCADA,
• analiza danych produkcyjnych i narzędzia Business Intelligence,
• praktyczne wykorzystanie AI, w tym bezpieczne korzystanie z modeli językowych,
• cyberbezpieczeństwo i ochrona danych,
• zarządzanie projektami transformacji cyfrowej dla kadry kierowniczej.

Kluczowe jest uzasadnienie potrzeby. Wniosek powinien pokazać lukę kompetencyjną, na przykład wynikającą z planowanego wdrożenia systemu. Szkolenie powinno kończyć się mierzalnym efektem, takim jak certyfikat, egzamin lub samodzielna obsługa nowego narzędzia.

Z jakich źródeł sfinansować szkolenia z automatyzacji i AI?

Źródło finansowania szkoleń zależy od tego, czy są one częścią większego projektu, czy samodzielnym działaniem rozwojowym. Tabela porównuje najważniejsze możliwości.

W Ścieżce SMART szkolenia nadal są kosztem kwalifikowalnym, choć PARP w 2026 roku zrezygnowała z podziału na moduły. Według informacji PARP o nowej edycji programu finansowanie obejmuje szkolenia w kraju i za granicą oraz koszty podróży i zakwaterowania uczestników. Warunek jest jeden: szkolenia muszą wprost wspierać realizację pozostałych zadań projektu.

Krajowy Fundusz Szkoleniowy działa przez powiatowe urzędy pracy. Pracodawca może otrzymać do 80% kosztów kształcenia, a mikroprzedsiębiorstwo do 100%, z limitem 300% przeciętnego wynagrodzenia na uczestnika. Kursy z dofinansowaniem regionalnym wyszukuje się w Bazie Usług Rozwojowych.

Na jakich zasadach udzielana jest pomoc szkoleniowa?

Pomoc szkoleniowa w projektach unijnych jest zwykle udzielana jako pomoc publiczna na szkolenia albo jako pomoc de minimis. Przy pomocy na szkolenia bazowa intensywność wynosi 50% kosztów. Można ją zwiększyć o 10 punktów procentowych dla średnich firm i o 20 punktów dla małych, maksymalnie do 70%.

Istotne jest wyłączenie szkoleń obowiązkowych. Firma nie otrzyma pomocy na szkolenia, które musi przeprowadzić z mocy prawa, na przykład BHP czy uprawnienia wymagane przepisami krajowymi. Przy pomocy de minimis trzeba z kolei pilnować limitu 300 tys. euro na jedno przedsiębiorstwo w ciągu trzech lat.

Jak zaplanować projekt kompetencyjny w firmie?

Projekt kompetencyjny warto planować razem z inwestycją technologiczną, a nie po jej zakończeniu. Dzięki temu szkolenia mogą stać się częścią większego wniosku, co zwykle oznacza wyższe wsparcie i mniej formalności. Pomaga pięć kroków:

1. Zidentyfikuj technologie, które firma wdroży w ciągu 12–24 miesięcy.
2. Określ stanowiska i osoby, które będą z nich korzystać.
3. Porównaj obecne umiejętności z wymaganymi i opisz lukę kompetencyjną.
4. Dobierz formę szkolenia: kurs zewnętrzny, szkolenie dostawcy lub program wewnętrzny.
5. Ustal mierzalny efekt, na przykład certyfikat lub samodzielną obsługę systemu.

Dobór źródła finansowania bywa trudniejszy niż samo zaplanowanie szkoleń. Programy różnią się zasadami pomocy publicznej i sposobem rozliczania. Wiele firm przemysłowych korzysta tu ze wsparcia doradców, którzy łączą inwestycje i szkolenia w jeden spójny projekt. Takie podejście stosuje m.in. A1 Consulting, które pomaga pozyskać fundusze europejskie dla firm realizujących projekty automatyzacji, cyfryzacji oraz rozwoju kadr.

Firmy, które chcą zacząć od małego kroku, mogą skorzystać z bezpłatnych kursów online Akademii PARP. Nie zastąpią one specjalistycznych szkoleń technicznych, ale dobrze sprawdzają się jako wprowadzenie do tematów takich jak AI czy cyberbezpieczeństwo.

Najczęściej zadawane pytania

Czy szkolenia z AI dla pracowników biurowych można dofinansować?

Tak, szkolenia z wykorzystania AI w pracy biurowej mogą zostać dofinansowane, na przykład z Krajowego Funduszu Szkoleniowego lub przez Bazę Usług Rozwojowych. Warunkiem jest uzasadnienie potrzeby i związek z pracą uczestników. Od lutego 2025 roku firmy stosujące AI mają też obowiązek zapewnienia kompetencji wynikający z AI Act.

Czy szkolenia mogą być jedynym elementem projektu w FENG?

Nie, w Ścieżce SMART szkolenia są kosztem wspierającym realizację projektu badawczo-rozwojowego. Nie można złożyć wniosku wyłącznie na szkolenia. Firmy, które potrzebują samodzielnego finansowania kursów, powinny sprawdzić Krajowy Fundusz Szkoleniowy lub regionalne projekty dostępne w Bazie Usług Rozwojowych.

Czy szkolenie u dostawcy robota lub systemu jest kosztem kwalifikowalnym?

Często tak, jeśli jest wyodrębnione w ofercie i dotyczy obsługi wdrażanej technologii. Szkolenie wliczone w cenę urządzenia rozlicza się zwykle razem z zakupem. Warto poprosić dostawcę o osobną pozycję w ofercie, bo ułatwia to kwalifikację wydatku i późniejsze rozliczenie.

Ile może kosztować szkolenie, żeby zostało zaakceptowane?

Koszt szkolenia musi być rynkowy i uzasadniony. Instytucje porównują ceny z podobnymi usługami, a w Krajowym Funduszu Szkoleniowym obowiązuje limit 300% przeciętnego wynagrodzenia na uczestnika. Przy większych projektach warto zebrać kilka ofert, aby wykazać racjonalność wydatku.

Co zapamiętać?

• Kompetencje z automatyzacji, AI i cyfryzacji są finansowane, jeśli wynikają z realnej potrzeby firmy.
• Od lutego 2025 roku firmy stosujące AI muszą zapewnić pracownikom odpowiednie kompetencje.
• W Ścieżce SMART szkolenia są kosztem wspierającym projekt B+R, a nie samodzielnym projektem.
• Krajowy Fundusz Szkoleniowy pokrywa do 80% kosztów, a w mikrofirmach do 100%.
• Szkolenia obowiązkowe z mocy prawa nie mogą otrzymać pomocy publicznej.